Wyrusz w podróż do świata wiedzy

Cieszyńskie pogranicze

Cieszyn jest niewielkim, spokojnym i malowniczym miastem położonym tuż przy granicy z Czechami. Do każdego jego zakątka można dojść pieszo. To prawda, że prawie zawsze jest pod górkę. A na jednym ze wzniesień znajduje się kampus Uniwersytetu Śląskiego.

DSCF4702Uniwersytet Śląski to nie tylko Katowice, Chorzów i Sosnowiec. Tym razem podróżujemy do Cieszyna, gdzie mieszczą się Wydział Artystyczny oraz Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji. Ten drugi, będący celem naszej wędrówki, tworzą dwa Instytuty: Nauk o Edukacji oraz Etnologii i Antropologii Kulturowej, w których prowadzi się cztery kierunki studiów: Etnologię, Pedagogikę (na I i II stopniu) oraz Animację Społeczno-Kulturalną z Edukacją Kulturalną i Oligofrenopedagogikę z Arteterapią (na I stopniu).

Po Wydziale oprowadza nas doktor Magdalena Szalbot z Zakładu Teorii i Badań Kultury Współczesnej. Kampus położony jest z dala od centrum miasta, na malowniczym, zielonym wzgórzu, z dwoma akademikami (słynna Uś-ka i DNS), hotelem, kawiarenkami, biblioteką, basenem i sklepami.

Doktor Szalbot jest absolwentką pierwszego rocznika etnologii, po ukończeniu studiów zdecydowała się pozostać w swoim zawodzie. Zajmuje się antropologią miasta, badaniem emigracji, zwłaszcza losami Polaków rozsianych po świecie, skupionych w różnych polonijnych ośrodkach. Interesuje się także kwestiami pogranicza – tego dotyczyć będzie przygotowywana właśnie rozprawa habilitacyjna. Cieszyn nadaje się do takich badań znakomicie, podobnie jak inne przygraniczne miasta podwójne: Frankfurt nad Odrą i Słubice oraz Görlitz i Zgorzelec. Miasta te są wyjątkowe o tyle, że w pewnym momencie historii zostały przedzielone granicą polityczną, co wpłynęło na losy mieszkańców i ich mikrokulturę. Doktor Szalbot zabiera swoich studentów na wyjazdowe warsztaty, aby mogli na miejscu prowadzić badania i uczyć się.
Cieszyn świetnie nadaje się na organizowanie różnych kulturalnych imprez. Tu odbywają się festiwale filmowe „Kino na Granicy” i „Wakacyjne kadry”, Festiwal teatralny „Bez Granic”, Święto Trzech Braci, festiwal piwa „Bracka Jesień” czy Dni Kultury Żydowskiej. Dobra komunikacja, malowniczość miasta, bliskość przejścia granicznego do czeskiego Cieszyna sprawia, że miasto rokrocznie odwiedza bardzo duża liczba gości. Kwitnie tu życie kulturalne i akademickie.
Doktor Szalbot zajmuje się też problemami współczesnego muzealnictwa, nowymi sposobami na organizację przestrzeni wystawienniczej, pozbawionej tradycyjnych sznurków i kapci. Wraz ze studentami odwiedza różne placówki i przygląda się muzeom na całym świecie. Ciekawe, nowoczesne wystawy da się zrobić wszędzie, nie tylko w dużych miastach. Absolwenci etnologii mogą zajmować się właśnie tym.

DSCF4694Współczesne, medialne muzea (takie jak Muzeum Powstania Warszawskiego czy Fabryka Emalia Oskara Schindlera w Krakowie) są szansą na dotarcie do młodzieży, zwłaszcza ze względu na wirtualną organizację przestrzeni, która odpowiada ich poznawczym predyspozycjom. Z drugiej strony taka forma edukacji musi być odpowiedzialna i wyważona, bo muzea takie są miejscem nie tylko zabawy, ale przede wszystkim edukacji.

Innym polem zainteresowań Magdaleny Szalbot jest zabawa i kulturowe zróżnicowanie gier. Chęć do gry jest uniwersalna, wspólna dla wszystkich, bez względu na miejsce urodzenia czy wychowania. Wydaje się, że we współczesnej kulturze coraz bardziej rośnie zapotrzebowanie na rozrywkę. Aby móc ją produkować, trzeba najpierw dobrze poznać ludyczne aspekty kultury współczesnej. To także droga dla antropologa.

Problematyka, którą zajmuje się nasza „przewodniczka” po cieszyńskim kampusie jest także treścią zajęć prowadzonych w ramach studiów etnologicznych. Absolwenci tego kierunku wyposażeni w odpowiednie kompetencje mogą pracować w muzeach, w ośrodkach kultury i placówkach edukacyjnych, ale także w każdym innym miejscu, gdzie ważna jest wiedza o człowieku i mechanizmach jego funkcjonowania. Dziś, kiedy kierujemy swoje zainteresowanie ku naszej kulturze i historii, wiedza antropologiczna jest niezwykle istotna – także po to, by zrozumieć współczesnego człowieka.

Studia z zakresu etnologii wychodzą naprzeciw tym potrzebom, czego dowodem jest poszerzana wciąż o nowe atrakcje oferta edukacyjna. Należy do nich między innymi specjalność ekologia kulturowa na studiach II stopnia.
Więcej już za tydzień!