Wyrusz w podróż do świata wiedzy

EtnoDesign, część 2

Płyta Granda Moniki Brodki jest świetnym przykładem na kreatywne wykorzystanie tradycji w twórczości artystycznej. Delikatne aluzje i stylizacje, połączenie nut ludowych (kojarzonych z muzyką góralską) i orientalnych z brzmieniem instrumentów elektronicznych, a do tego intrygujące teksty.

W zeszłym tygodniu pisaliśmy o etnodesignie. Dziś podążymy tym tropem i opowiemy – na pewnym przykładzie – o stylizowaniu na tradycję ludową. Muzykę tradycyjną tworzy spora grupa (czasem nieformalnych) zespołów i grup, która występuje bardzo często, z przeróżnych okazji, i dzięki temu podtrzymuje tradycje rodzinnego muzykowania, a także specyficznego rodzaju komponowania i wykonywania muzyki.

Są takie zespoły jak Golec Uorkiestra, założony w 1999 roku przez dwóch braci – Łukasza i Pawła. Ich muzyka bazuje na łączeniu elementów muzyki ludowej z popem, co jest nastawione na – z grubsza rzecz ujmując – ludyczność.

etnodesign2Są i takie projekty muzyczne płyta Granda. Monika Brodka wychowała się na Żywiecczyźnie, w rodzinie o tradycjach muzycznych, już jako małe dziecko pobierała lekcje gry na skrzypcach. W styczniu 2004 roku Brodka wygrała program muzyczny „Idol” i rozpoczęła swoją artystyczną karierę. Jej pierwsze płyty (Album i Moje piosenki) były mocno zanurzone w estetyce pop.

Jednak w 2010 roku ukazała Granda, która odróżnia się od poprzednich wydawnictw – przede wszystkim z powodu wyraźnej inspiracji muzyką ludową. Nie chodzi tu jednak o proste kopiowanie – a o kreatywne wykorzystanie kompozycji, stylizacji i instrumentarium. Dzięki połączeniu tych inspiracji z nowoczesnymi aranżacjami powstała płyta bardzo oryginalna, będąca ciekawym eksperymentem – wyrazistym, ale i przyjemnym. Pytanie, czy to eksperyment jednorazowy, czy (w granicach rozsądku) powtarzalny. Producentem płyty był Bartosz Dziedzic, odpowiedzialny między innymi za Składam się z ciągłym powtórzeń, pierwszej, solowej płyty Artura Rojka, nagranej już po jego opuszczeniu Myslovitz.

Jaki gatunek reprezentuje Granda? To zarówno Etno i folk (w szerszym rozumieniu – muzyka światowa, z ang. world music), ale i electro-folk z elementami electropopu. Bardzo interesujące są partie instrumentów elektronicznych, które imitują tradycyjne, ludowe brzmienie. W tym sensie płyta ta mieści się w szerokim ruchu muzyki alternatywnej, czy nawet crossover, bo i orientalnych nut tu nie brakuje. Przykład? Już na samym początku – otwarcie utworu Szysza – wokaliza i melodia jak rodem z górskich hal. A do tego niebanalne, urokliwe teksty.

Absolwenci kierunku „Etnologia” mogą zajmować się interpretacją kultury przez pryzmat antropologii, czyli nauki o człowieku i jego uwikłaniu w historię rozwoju myśli. To odkrywanie i śledzenie pewnych fragmentów rzeczywistości, badanie ich pochodzenia i przemian.

etnodesign1Tym właśnie zajmują się studenci studiów I stopnia na specjalności „Dziedzictwo kulturowe w sektorze kreatywnym”. Dzięki szerokiej znajomości materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionów bliższych i dalszych są świadomi różnorodności kulturowej oraz jej znaczenia w rozwoju społeczno-gospodarczym. Wiedzą też, jakie mają do dyspozycji narzędzia ochrony tego dziedzictwa. Moduły warsztatowe i pracownie pomagają im nabyć wiedzę praktyczną – a następnie sprawdzić się na praktykach w instytucjach i przedsiębiorstwach, z którymi Uniwersytet Śląski w Katowicach podpisał umowy partnerskie. Dzięki temu mogą podjąć pracę w sektorze kreatywnym, gdzie łączą wiedzę z indywidualną kreatywnością (to, między innymi, działalność artystyczna, medialna i rozrywkowa). Mogą także zajmować się promocją i ochroną dziedzictwa kulturowego.

Druga specjalność na studiach I stopnia to „Antropologia stosowana i studia kulturowe”. Absolwent tej specjalizacji dostrzega i rozumie kulturowy kontekst ludzkiej egzystencji. Na ćwiczeniach i wykładach poznaje zagadnienia antropologiczne takie jak systemy magiczno-religijne, władza, tożsamość, konsumpcja, migracje, media (oraz nowe media) rozpatrywane z perspektywy lokalnej, regionalnej oraz globalnej. Specjalność ta, będąc interdyscyplinarnym laboratorium kultury współczesności, przygotowuje do interpretowania zjawisk XX i XXI wieku. Jak twierdzą niektórzy badacze, w efekcie globalizacji i homogenizacji kultur, utraciliśmy poczucie własnej tożsamości. Mamy do czynienia z dyfuzją kulturową, migracją, przemieszczaniem się – dzięki czemu obcujemy nie z „kulturą”, a z „kulturami”. Student, a później absolwent, będzie umiał też interpretować alternatywne modele tworzenia kultury oraz zjawiska zachodzące w obrębie nowych mediów.